'Vergroten van maatschappelijke weerbaarheid: Dit is een opgave van ons allemaal'

Een nieuwe balans, dat is er nodig als het gaat om het vergroten van de weerbaarheid van de maatschappij en onze organisaties. Balans tussen leunen op de overheid en zelfredzaamheid, balans tussen redundantie en efficiëntie. Adviseur Crisisbeheersing Kevin de Jonge heeft het maatschappelijk super actuele thema op zijn bordje liggen. “Gelukkig niet als enige. We werken hier hard aan binnen de veiligheidsregio en we doen dit samen met onze partners. Het is een opgave van ons allemaal.”

Kevin start met een hartstochtelijke oproep naar (keten)partners: wees je ervan bewust dat de wereld is veranderd en zorg ervoor dat jouw continuïteit op orde is. “Wij werken daar als veiligheidsregio hard aan en we stimuleren meer bewustwording bij partners.”

De veiligheidsregio heeft op dit thema een schakelfunctie tussen rijksoverheid en gemeenten en partners. Kevin: “Het Rijk geeft richting, onder andere met de Kamerbrief. Gemeenten hebben de regie op lokale inspanningen en kunnen maatwerk leveren omdat zij het beste geworteld zijn in de lokale samenleving. Zij kunnen burgers veel beter bereiken dan wij. Als veiligheidsregio jagen we aan, faciliteren we en we delen initiatieven. Met onze kennis en brede veiligheidsnetwerk kunnen we die spil zijn. Dit alles verwoorden we in de visie ‘Weerbaarheid en Veerkracht VRHM’ die we aan het opstellen zijn. Tegelijkertijd zijn we al volop aan de slag, met de eigen continuïteit, risicocommunicatie en netwerkmanagement. Dit thema is namelijk te urgent om op de papieren te wachten.”

Mindset

De samenleving is gewend om te leunen op de overheid. Er is altijd elektriciteit, de winkels zijn zeven dagen per week open en als je 112 belt staan de hulpverleners in no time op de stoep. Die mindset moet veranderen, stelt Kevin en met hem alle weerbaarheidsgoeroes en -campagnes. “Natuurlijk hebben overheden verantwoordelijkheden en die worden ook genomen, maar we verwachten inmiddels meer zelfredzaamheid van burgers, meer weerbaarheid tegen grotere of langduriger crises. Mensen moeten zich meer bewust worden van risico’s die er zijn.”

“Maar,” zo voegt hij daar direct aan toe, “het laatste wat we willen is dat er paniek uitbreekt. Het gaat ook hier weer om balans. Het breed (uit)gedragen advies om 72 uur zelfredzaam te zijn is reëel. Als iedereen dit regelt, zijn we als maatschappij meer weerbaar. Dit vraagt om een wederkerige samenwerking tussen overheid, maatschappelijk middenveld, bedrijfsleven en samenleving.”

Efficiëntie versus redundantie

Kevin bezint zich ook op de weerbaarheid van de veiligheidsregio. “Dan heb ik het over de balans tussen redundantie en efficiëntie. We zijn als organisatie efficiënt ingericht, er zijn geen dubbele voorraden, geen extra’s in materieel en ook niet in mensen en middelen. Maar als je je continuïteit bij een crisis wilt waarborgen is redundantie, een zekere overvloed en wat extra vet op de botten, misschien wel heel verstandig. Opzettelijke verstoringen zijn een nieuwe werkelijkheid en de impact van klimaatverandering wordt ook steeds beter voelbaar. Dit soort ontwikkelingen hebben effect op onze continuïteit en vragen om wendbaarheid en aanpassingsvermogen. We pakken dit dan ook op vanuit een beeld van alle risico’s en dreigingen die ons kunnen treffen.”

Vervlochtenheid

Kevin is veel in gesprek met partners en merkt dat het thema ook bij hen leeft. “Er is wel een groot verschil: niet iedereen is er even bewust of actief mee bezig. Maar het is een breed vraagstuk dat iedereen in meer of mindere mate raakt en enorm vervlochten is met andere thema’s. Dat merk je ook aan de ‘spelers’; van ministeries tot VNG en van Veiligheidsberaad tot honderden maatschappelijke organisaties. Denk bijvoorbeeld aan het Rode Kruis, EHBO, buurthuizen, etc. We moeten dit echt met z’n allen doen.”

Hij is blij dat verschillende gemeenten in onze regio dit thema omarmen, zowel bestuurlijk als ambtelijk. Kevin: “Leiden bereidt een campagne voor, Zoeterwoude heeft ons uitgenodigd voor een verkenning van dit thema, Voorschoten maakte al een meterkastflyer en gelukkig zijn er meer voorbeelden. En er moet meer gebeuren. We hebben een gesprekstool in huis die organisaties met of zonder gespreksleider kunnen gebruiken om het gesprek aan te gaan. En vanzelfsprekend denken we graag mee hoe iedereen in de actiestand kan komen.”

Meer weten?

Op www.hollandsmiddenveilig.nl staat veel informatie over risicocommunicatie met betrekking tot weerbaarheid.
Het VNG-forum weerbaarheid deelt veel (wetenschappelijke) kennis en good practices.
Het platform https://weerbaarnl.nl/ van het NIPV deelt veel nieuws en masterclasses.
Of benader Kevin de Jonge via kevin.de.jonge@vrhm.nl