'In je eentje ben je kansloos'

Een kwart eeuw geleden werd de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) opgericht. Taak: de regie voeren op de geneeskundige keten bij (de voorbereiding op) rampen en crises. Inmiddels is ruimschoots aangetoond dat dit van grote maatschappelijke meerwaarde is, concludeert Esther Dekker, afdelingsmanager bij GHOR Hollands Midden. En er is nog steeds genoeg werk te doen.

In 2020 evalueerde de commissie Muller de Wet Veiligheidsregio's. Eén van de conclusies was dat een separate GHOR niet langer nodig was. De GHOR-functie moest in plaats daarvan een integraal onderdeel worden van de veiligheidsregio’s. Esther: “Maar toen kwam de COVID-19 crisis en kantelde dat beeld. We hebben tijdens de pandemie aangetoond dat goede ketenregie essentieel is. Samenwerken, afstemmen en gezamenlijk handelen: daar draaide het allemaal om. In je eentje ben je kansloos.”

Ketenregie

De Oekraïnecrisis die bijna naadloos op de pandemie volgde en de opvangcrisis bij het COA, versterkten het belang van goede ketenregie alleen nog maar. Esther: “VRHM had razendsnel allerlei opvanglocaties geregeld. De GHOR heeft zich gestort op de coördinatie van zorg. En dat was keihard nodig. Want al die mensen die door ons opgevangen werden, hadden allerlei uiteenlopende zorgvragen. Ook daarvoor was ketenregie in de witte kolom het antwoord.”

Het drietal crises heeft er volgens Esther toe geleid dat de GHOR in de publieke opinie ineens ‘volwassen’ was geworden. Esther: “Dat waren we natuurlijk al lang. We waren er alleen niet zo goed in om duidelijk te vertellen wat we zoal deden. Die les hebben we nu wel geleerd: het helpt om goed te laten zien waar we van zijn. Daarmee komt de organisatie meer in positie en maken we onszelf automatisch meer zichtbaar.”

Zorgrisicoprofiel

In 2023 heeft de GHOR samen met zorgpartners voor Hollands Midden een Zorgrisicoprofiel (ZRP) voor de acute zorg, de curesector opgesteld. Het ZRP is een afgeleide van het Regionaal Risicoprofiel van VRHM. Esther: “Dat is een inventarisatie en analyse van alle risico’s die ons bedreigen. Denk aan overstromingen, natuurbranden of extreem weer. Het ZRP gaat in op de vraag welke effecten die mogelijke risico’s hebben op de zorgorganisaties en daarmee op de continuïteit van onze acute zorg.”

Hoe zijn we beter op al die risico’s voorbereid? Dat is natuurlijk de grote overkoepelende vraag die vervolgens om een antwoord vraagt. Een deel van dat antwoord zit ‘m in beter informatiemanagement. Esther: “Hoe eerder we weten dat iets foute boel is, hoe eerder we kunnen opschalen. Dus helpt het als we tegelijk over dezelfde informatie beschikken. In de curesector, voor acute zorg, werken we al zo sinds eind 2023. Daar hebben we het Landelijk Crisis Management Systeem Geneeskundige zorg (LCMS-Gz) waarin we eenduidige actuele informatie in een besloten omgeving kunnen delen zodra er een ramp of crisis uitbreekt. Zodat we met elkaar in staat zijn om sneller de juiste besluiten te nemen. Netcentrisch werken, noemen we dat.”

In de caresector, voor langdurige zorg, is de GHOR inmiddels bezig om een vergelijkbaar systeem op te zetten. Zodat – om maar wat te noemen - bij een volgende pandemie alle partners op dezelfde manier en op basis van dezelfde informatie individueel en met elkaar besluiten kunnen nemen. Ook is als ‘onderlegger’ voor de caresector inmiddels een Zorgrisicoprofiel opgesteld, net als dat de curesector al heeft. Esther: “Want daar hebben we echt met andere uitdagingen te maken dan in de acute zorg.”

Wat beter informatiemanagement kan opleveren werd in april 2023 duidelijk, bij het treinongeval in Voorschoten. Esther: “Doordat LCMS-Gz nog niet geïmplementeerd was, haakten wij als GHOR later aan. Op dat moment hadden drie ziekenhuizen in onze regio al besloten om te gaan opschalen. Bedenk maar eens hoeveel geld dat kost, om al die artsen en verpleegkundigen paraat te hebben. Terwijl de meeste slachtoffers op dat moment al naar het calamiteitenhospitaal waren gebracht.”

Eerder aan de bel trekken

Het heeft GHOR Hollands Midden ertoe aangezet om alle procedures nog eens grondig af te stoffen. Esther: “Dat heeft ertoe geleid dat we nu vaak al eerder dan gebruikelijk aan de bel trekken bij onze ketenpartners, mochten wij dat nodig achten. Waar dat normaal gesproken vanaf GRIP 2 gebeurt, doen we dat nu soms al eerder. Ook als een incident (nog) niet speelt in de andere kolommen van de veiligheidsregio.”

Zoals bijvoorbeeld vorig jaar toen het Alrijne Ziekenhuis een storing in het laboratorium had. Esther: “Dat betekende dat het ziekenhuis vanaf dat moment groepen patiënten niet meer kon behandelen. Deze werden opgevangen door het LUMC. Maar bij het LUMC begon het, door de vakantieperiode, ook over de schoenen te lopen. Dus was er sprake van een acute bedreiging van de zorgcontinuïteit. Vanaf dat moment draaide het informatiemanagement tussen de zorginstellingen op volle toeren.”

Dat de GHOR daarmee op de goede weg zit, bewijzen reacties van ketenpartners uit de curesector die inmiddels een jaar geoefend hebben met netcentrisch werken. Esther: “In het begin waren sommigen sceptisch. Alweer een nieuw systeem? Wat moeten we daarmee? Maar inmiddels krijgen we veel enthousiaste reacties: ‘Wat een geweldig systeem. En fijn, die korte lijnen’. Ik heb zelfs al ketenpartners die voorstellen om een LCMS-activiteit aan te maken in het systeem als zij iets op zich zien afkomen. Geweldig toch?”

Opdracht ongewijzigd

Sinds januari 2025 is de GHOR organisatorisch ondergebracht bij VRHM. Esther: “We doen nog steeds dezelfde dingen richting onze ketenpartners als toen we nog bij Hecht hoorden. Het verschil zit ‘m vooral op bedrijfsvoeringszaken zoals facturen, declaraties en urenregistratie; dat gebeurt nu in de VRHM-omgeving en dus in andere systemen. Dat is het enige waar we aan moeten wennen. We zitten al jaren in hetzelfde gebouw als VRHM, werken al jaren op de multidisciplinaire thema’s samen en we sluiten, net als de jaren daarvoor, aan bij het beleid dat door VRHM is opgesteld. Dat vertalen we naar GHOR-beleid voor de geneeskundige keten. Dat is door de transitie niet veranderd. Dat deden we de afgelopen 25 jaar al en dat blijven we ook in de toekomst doen.”